Tüpraş'ın güncel ürün spesifikasyonuna göre kışın rafineriden çıkan motorinin, standart laboratuvar testinde −15 °C'ye kadar filtreyi tıkamaması gerekiyor. Meteoroloji Genel Müdürlüğü'nün (MGM) uzun dönem istatistiklerine göre Kars'ta ocak ayının ortalama en düşük sıcaklığı −16,2 °C. Yani Doğu Anadolu'da sıradan bir ocak gecesi bile kışlık motorinin sınırına dayanabiliyor.
Dizel bir araç için kış yalnızca yakıt meselesi değil. Modern dizellerdeki AdBlue (SCR) sistemi ve partikül filtresi (DPF) soğukta farklı davranıyor; kızdırma bujileri ve akü de en çok bu mevsimde zorlanıyor. Bu yazıda her birinde neye dikkat etmeniz gerektiğini üretici kılavuzları, otomobil kulüpleri ve resmî belgelerle anlatıyoruz. Akü, antifriz ve kış lastiği için ayrıca kış bakımı kontrol listemize bakabilirsiniz.
Kısaca: Kış başında depoyu kışlık motorinle doldurun; motorine benzin, gazyağı ya da üreticinin onaylamadığı katkı koymayın. Motorin jelleşirse aracı ılık bir yere çekip bekleyin, ısıtıcı tabanca ya da açık alev kullanmayın. AdBlue yaklaşık −11 °C'de donar ama bu ona kalıcı zarar vermez; içine asla su ya da katkı eklemeyin. DPF lambası yanarsa kullanım kılavuzunuzdaki rejenerasyon sürüşünü uygulayın, sönmezse servise gidin. Motoru rölantide ısıtmayın; birkaç saniye sonra yavaş yavaş yola çıkın.
Motorin neden donar? Bulanma noktası ve CFPP
Motorin, soğukta kristalleşen parafin (mum) içerir. Sıcaklık düştükçe bu parafin önce çok küçük kristaller hâlinde ayrışır, yakıt bulanıklaşır. Kristaller büyüyüp birleştikçe yakıt filtresinin gözeneklerini kapatır ve motora yeterli yakıt gidemez. Halk arasında "motorin dondu" denen durum çoğunlukla budur: yakıt buz gibi katılaşmaz, jöle kıvamına gelip filtreyi tıkar.
Bu davranışı iki ölçü tanımlıyor:
- Bulanma noktası (cloud point): Yakıtta mum kristallerinden oluşan bulanıklığın ilk göründüğü sıcaklık. Dizel teknolojisi kaynağı DieselNet bunu soğuk performans için en temkinli ölçü olarak tarif ediyor.
- Soğuk filtre tıkanma noktası (SFTN ya da CFPP): Soğutulan yakıtın standart bir test filtresinden belirli sürede geçemez hâle geldiği sıcaklık. EN 116 yöntemiyle ölçülür ve motorin standardındaki kış sınıflarını bu değer belirler.
Laboratuvar değeri ile araçtaki durum birebir aynı değil. Yağ analizi laboratuvarı OELCHECK, araç filtrelerinin test cihazındakinden daha ince gözenekli olduğunu ve depoda yavaş soğumanın kristalleşmeyi kolaylaştırdığını hatırlatıyor. ADAC'a göre Almanya'da satılan ve −20 °C'ye kadar çalışması beklenen kışlık motorinde bile ilk parafin parçacıkları yaklaşık −7 °C'de oluşmaya başlıyor. Belirti, aracın soğuk sabahta çalışmaması ya da çok soğukta yolda giderken stop etmesi.
TS EN 590'ın iklim sınıfları
Türkiye'de motorinin uyması gereken standart TS EN 590. Standart, ülkelerin iklimine göre seçebileceği iki grup sınıf tanımlıyor. Ilıman iklimler için altı sınıf var ve bunlar yalnızca SFTN'ye göre ayrılıyor:
| Ilıman iklim sınıfı | SFTN (en çok) |
|---|---|
| Tip A | +5 °C |
| Tip B | 0 °C |
| Tip C | −5 °C |
| Tip D | −10 °C |
| Tip E | −15 °C |
| Tip F | −20 °C |
Kutup iklimleri ve sert kışlar için ise beş sınıf tanımlı; bunlarda bulanma noktasına da üst sınır konuyor:
| Kutup / sert kış sınıfı | SFTN (en çok) | Bulanma noktası (en çok) |
|---|---|---|
| Tip 0 | −20 °C | −10 °C |
| Tip 1 | −26 °C | −16 °C |
| Tip 2 | −32 °C | −22 °C |
| Tip 3 | −38 °C | −28 °C |
| Tip 4 | −44 °C | −34 °C |
Standart hangi mevsimde hangi sınıfın satılacağını kendisi belirlemiyor; bunu her ülkenin standarda eklediği millî eke bırakıyor. Millî ekte, meteorolojik verilere göre ara dönem ya da bölgesel tipler tanımlanabiliyor.
Türkiye'de kışlık motorin: Hangi dönemde, hangi sınıf?
EPDK'nın Motorin Türlerine İlişkin Teknik Düzenleme Tebliği, piyasaya arz edilen motorinin TS EN 590'a uygun olmasını zorunlu tutuyor. Tebliğ 2009'da Resmî Gazete'de yayımlandığında ekinde standardın 2005 tarihli Türkçe metni de yer alıyordu. O metnin Türkiye notuna göre yazın Tip A (+5 °C), kışın Tip E (−15 °C) motorin kullanılacaktı.
Bugünkü uygulamayı gösteren, kamuya açık bulabildiğimiz en güncel belge Tüpraş'ın motorin ürün spesifikasyonu (Rev. 22, Haziran 2026). Belgeye göre İzmit, İzmir, Kırıkkale ve Batman rafinerilerinde satılan motorin:
| Tip | SFTN (en çok) | Dönem |
|---|---|---|
| Tip E (kış) | −15 °C | 1 Kasım – 31 Mart (± 15 gün) |
| Tip A (yaz) | +5 °C | 1 Nisan – 31 Ekim (± 15 gün) |
Tarihlerin ±15 gün esnek olması, yazlıktan kışlığa geçişin ekim ortası ile kasım ortası arasında herhangi bir zamanda yapılabileceği anlamına geliyor.
Doğrulayamadıklarımız:
- Bölgesel fark: Doğu Anadolu gibi soğuk bölgelere daha düşük SFTN'li (Tip F ya da kutup sınıfı) motorin gönderildiğini gösteren resmî bir belge bulamadık. Tüpraş belgesi dört rafineri için tek bir kış değeri veriyor.
- Güncel millî ek: TS EN 590 o tarihten bu yana güncellendi; EPDK'nın Mayıs 2026'daki tebliğ değişikliği Aralık 2025 tarihli sürüme atıf yapıyor. Standardın güncel metni ücretli olduğu için millî ekteki tarihleri doğrudan kontrol edemedik. 2005 metninde kış dönemi 1 Ekim – 31 Mart olarak yazılıydı; Tüpraş'ın güncel belgesi ise kışı 1 Kasım'da başlatıyor.
- Dağıtıcı açıklamaları: Petrol Ofisi'nin akaryakıt sıkça sorulan sorular sayfasında kışlık motorinle ilgili bir bilgi yok. Opet, Eco Force motorininde SFTN düşürücü katkı bulunduğunu belirtiyor ancak sayısal bir değer vermiyor. Shell, BP ve diğer dağıtıcıların kışlık motorine dair resmî bir açıklamasına ulaşamadık.
−15 °C hangi illerde yetmeyebilir?
MGM'nin resmî istatistikleri, Tip E'nin −15 °C sınırının bazı illerde ne kadar zorlandığını gösteriyor:
| İl | Ocak ayı ortalama en düşük sıcaklık | Aralık–şubat arası ölçülmüş en düşük sıcaklık |
|---|---|---|
| İstanbul | 4,2 °C | −9,0 °C |
| Ankara | −3,1 °C | −24,9 °C |
| Sivas | −7,2 °C | −34,4 °C |
| Erzurum | −13,9 °C | −37,2 °C |
| Kars | −16,2 °C | −37,0 °C |
İstasyonların ölçüm dönemleri 1927 ile 1950'de başlayıp 2025'te bitiyor; yani değerler ölçüm başlangıcından bu yana tüm yılların ortalaması. Daha yakın döneme ait 1991–2020 iklim normallerinde ocak ayının ortalama en düşük sıcaklığı Kars'ta −14,8 °C, Erzurum'da −15,9 °C; iki veri setinde de Doğu Anadolu'nun ocak geceleri −15 °C sınırının çevresinde (kış lastiği rehberimizdeki il tablosu normalleri kullanıyor). İstanbul'da ölçülmüş en düşük sıcaklık bile Tip E sınırının üzerinde kalıyor. Kars'ta ise ocak gecelerinin ortalaması sınırın altında, Erzurum'da sınıra çok yakın; Sivas ve Ankara'da da soğuk dalgalarında −15 °C'nin çok altına inilmiş. Karşılaştırma için: ADAC'a göre Almanya'da kışlık motorinin −20 °C'ye kadar çalışması bekleniyor ve kulüp, filtre ısıtıcısı olmayan araçlarda bile bu sınırın garanti edilmesini istiyor.
Motorin jelleşirse ne yapmalı?
- Bekleyin. ADAC, aracı 0 °C'nin belirgin şekilde üzerinde bir garaja ya da kapalı alana çekip tüm yakıt sisteminin ısınmasını beklemeyi öneriyor. Parafin ancak sistemin tamamı ısınınca çözülüyor.
- Saç kurutma makinesi, sıcak hava tabancası ya da açık alev kullanmayın. ADAC yangın ve hasar riskine dikkat çekiyor; ayrıca bu yöntemler tıkanan her noktaya ulaşmıyor.
- Aracı ılık bir yere götüremiyorsanız yol yardım hizmetini arayın.
Önlem olarak ADAC, soğuklar başlamadan depoyu kışlık motorinle doldurmayı ve depoda mümkün olduğunca az yazlık motorin bırakmayı, aracı soğuk ve rüzgârdan korunaklı park etmeyi, yakıt filtresini üreticinin bakım aralığında değiştirmeyi ve filtre ısıtıcısının çalıştığını kontrol ettirmeyi öneriyor. Avusturya otomobil kulübü ÖAMTC'ye göre yazlık ile kışlık motorinin depoda karışması zararsız.
Motorine benzin ya da katkı eklemek
Eskiden soğuk bölgelerde motorine bir miktar benzin ya da gazyağı katmak yaygın bir yöntemdi. Modern dizellerde bunu yapmayın:
- ADAC: Motorine asla benzin karıştırılmamalı; bu, enjeksiyon sisteminde pahalı hasara yol açabiliyor. Kulübe göre tek istisna, üreticinin kılavuzda açıkça izin verdiği, yaklaşık 1997 öncesi eski araçlar.
- Neden zararlı? ÖAMTC uzmanına göre benzin motorinin yapısını ve yağlayıcılığını değiştiriyor; modern araçlarda bu, yüksek basınç pompasında maliyetli hasara yol açabiliyor.
- Üretici uyarısı: Mazda'nın dizel (SKYACTIV-D 2.2) kullanım kılavuzu, dizel motorda benzin ya da gazyağı kullanmanın yakıt sistemine ve motora zarar vereceğini yazıyor. Kılavuz, soğuk bir bölgeye gidiyorsanız depoya en kısa sürede kışlık motorin almanızı öneriyor.
Common-rail enjeksiyon sistemlerindeki arızaların teşhisinin ne kadar zahmetli olabileceğini Kia Cee'd 1.6 CRDi enjektör yazımızda anlatmıştık.
Akış iyileştirici katkılar
Marketlerde "antijel" ya da "akış iyileştirici" adıyla satılan katkılar konusunda kaynaklar temkinli:
- ADAC, akış iyileştiricilerin yalnızca araç üreticisinin onayıyla kullanılmasını öneriyor.
- Mazda'nın kılavuzu, orijinal ürün dışında yakıt sistemi katkısı kullanılmamasını, aksi hâlde emisyon kontrol sisteminin zarar görebileceğini belirtiyor.
- DieselNet'e göre bu katkılar kristallerin birbirine yapışmasını engelleyerek ya da kristal yapısını değiştirerek çalışıyor; bulanma noktasını ise genellikle pek değiştirmiyor.
- Bir katkı üreticisinin (Liqui Moly) açıklamasına göre bile katkı, motorin jelleşmeden önce eklenmeli. Jelleşmiş motorin için tek çözüm çözülmesini beklemek.
Marş yardımcısı kullanmayın. Mazda, motoru çalıştırmaya yardımcı katkıların (marş spreyi gibi) araçta patlamaya ya da motorun kontrolden çıkmasına yol açabileceği konusunda uyarıyor. Dizel motorun kontrolden çıkmasını (ambeleye kalkma) ayrı bir yazıda anlattık.
AdBlue: Kaç derecede donar, donarsa ne olur?
AdBlue, SCR sistemli dizellerde egzozdaki azot oksitleri (NOx) azaltmak için kullanılan sıvı. ADAC'a göre %32,5 üre içeren yüksek saflıkta bir çözelti; kalitesi ISO 22241 standardıyla tanımlanıyor. Opet'in teknik dokümanına göre geri kalan %67,5 arıtılmış su ve "AdBlue" adını kullanabilmek için üreticinin Alman Otomotiv Sanayicileri Birliği'nden (VDA) lisans alması gerekiyor.
Donma noktası: BASF ve ADAC'a göre AdBlue yaklaşık −11 °C'de donuyor. ADAC'ın bir sayfasında eşik −11,5 °C olarak da geçiyor.
Sistem ısıtmalı: ADAC'a göre AdBlue deposu ve dozaj sistemi, araç elektroniğinin otomatik olarak yönettiği ayrı bir ısıtma sistemine sahip. Amaç, SCR'nin kışın da güvenilir çalışması.
Donarsa bozulur mu? Hayır. ADAC'a göre donmak AdBlue'ya kalıcı zarar vermiyor. BASF de yavaşça ısınan AdBlue'nun yeniden sıvılaştığını ve kalite kaybı olmadan kullanılabildiğini belirtiyor.
Soğukta dolum: Mazda'nın kılavuzuna göre −11 °C ya da altında AdBlue ekleyecekseniz aracı ılık bir yere götürmelisiniz. Donmaya başlayan AdBlue düzgün akmayabiliyor ve eklenen miktar doğru algılanmayabiliyor.
Ne yapmamalı?
- Su eklemeyin. Mazda, AdBlue'nun suyla seyreltilmemesini, seyreltilmiş sıvının SCR sisteminde sorun ya da hasar yaratabileceğini yazıyor.
- Katkı ya da başka bir sıvı eklemeyin. Aynı kılavuz, AdBlue deposuna AdBlue dışında hiçbir sıvı konmamasını istiyor. Donmayı önlemek için "antifriz" eklemek de bu kapsamda.
- AdBlue'yu motorin deposuna koymayın. ADAC'a göre üre çözeltisi metaller için aşındırıcı. Kontak hiç açılmadıysa çoğu zaman depo temizliği yetiyor; kontak açıldıysa pompa, hat ve filtrelerin, motor çalıştırıldıysa enjektörlerin de değiştirilmesi gerekiyor.
- Yedek bidonu her yerde saklamayın. ADAC, AdBlue'yu serin, kuru ve ışık almayan bir yerde saklamayı; 30 °C'nin üzerinden ve −11 °C'nin altından kaçınmayı öneriyor.
AdBlue biterse ne olur? ADAC'a göre sistem, kalan menzil yaklaşık 2.400 km'ye indiğinde sürücüyü uyarıyor. AdBlue tamamen biterse motor kapatıldıktan sonra yeniden çalıştırılamıyor. AdBlue sistemiyle ilgili arıza kodları için: P20E8 – AdBlue basıncı çok düşük ve P2BAE – NOx limit aşımı.
DPF: Kışın kısa yolda neden doluyor?
Dizel partikül filtresi (DPF), egzozdaki kurumu tutuyor. ADAC'a göre filtre kurumun yüzde 90'ından fazlasını yakalıyor. Biriken kurum yaklaşık 550 °C'nin üzerinde yanıyor. Otoyolda ve yüksek yükte egzoz bu sıcaklığa kendiliğinden ulaşıyor (pasif rejenerasyon). Araç çoğunlukla şehir içinde, düşük yükte kullanılıyorsa motor elektroniği püskürtmeyi değiştirerek egzozu yaklaşık 600 °C'ye çıkarıyor (aktif rejenerasyon).
Sorun şu: Aktif rejenerasyon da belirli bir süre ve sıcaklık istiyor. Toyota İngiltere'ye göre rejenerasyon, motor ve egzoz normal çalışma sıcaklığına ulaştığında başlıyor ve kısa yolculuk bitip motor kapatılınca yarıda kalabiliyor. Soğukta motorun ısınması da uzun sürüyor: ADAC'ın ölçümünde −10 °C'de dört dakika rölantide çalışan bir motorun yağı yalnızca −7 °C'ye çıkabildi. Soğuk sabahlarda yapılan kısa yolculuklarda rejenerasyonun tamamlanma ihtimali bu yüzden daha düşük.
Rejenerasyon tekrar tekrar yarıda kalırsa:
- Filtre tıkanıyor. ADAC'a göre rejenerasyon aralıkları kısalıyor; sonunda uyarı lambası rejenerasyonun artık mümkün olmadığını gösteriyor ve motor güç sınırlamalı acil çalışma moduna geçiyor.
- Motor yağı inceliyor. ADAC'a göre kısa yolda gereken sıcaklığa ulaşmak için silindire fazladan püskürtülen yakıtın bir kısmı tam yanmayıp motor yağına karışıyor. İncelen yağ daha kötü yağlıyor ve aşınmayı artırıyor. Yağ seviyesi kendiliğinden yükseliyorsa ADAC servise gitmenizi öneriyor.
Kullanımınız ağırlıklı olarak kısa şehir içi yolculuklardan oluşuyorsa dizelin size uygun olup olmadığını dizel pazar analizimizde tartıştık.
DPF lambası yanarsa ne yapmalı?
Turuncu DPF lambası, Volkswagen'in tarifiyle "harekete geçmeniz gerektiğini" gösteriyor; acil bir arıza değil ama ertelenecek bir uyarı da değil. Ne yapacağınız markaya göre değişiyor:
- Volkswagen (İngiltere): Başka uyarı lambası yanmıyorsa önce yakıt uyarısına bakın; yanıyorsa depoyu doldurun. Ardından en az 15 dakika, en az 60 km/s hızla ve 1.800–2.500 d/dk aralığında sürün (otomatik viteste S konumu). Lamba sönerse filtre temizlenmiş demektir; sönmezse yetkili servise gidin. Birden fazla lamba yanıyorsa yol yardımı çağırın.
- Toyota (İngiltere): Uyarı yandığında filtrenin bayide manuel olarak rejenere edilmesi gerektiğini belirtiyor ve uyarının görmezden gelinmesinin filtreye onarılamaz hasar verebileceğini vurguluyor.
- ADAC: Kullanım kılavuzuna bakmayı ve genellikle üreticinin tarif ettiği yüksek yüklü bir rejenerasyon sürüşü yapmayı öneriyor. Normal rejenerasyon artık mümkün değilse serviste zorlamalı rejenerasyon yapılabiliyor.
Yani önce kendi aracınızın kılavuzuna bakın. Rejenerasyon sürüşünü yalnızca trafik ve hız kurallarının izin verdiği yerde yapın. DPF lambasıyla birlikte motor arıza lambası da yanıyorsa ya da araç belirgin şekilde güç kaybediyorsa uzun süre sürmeden arıza kodunu okutun. En sık karşılaşılan kodlar: P2463 – DPF tıkanıklığı, P2452 – DPF basınç sensörü ve P2002 – DPF verimliliği.
Önlemek için: Toyota, aracı düzenli olarak otoyolda saatte yaklaşık 65–90 km hızla 20–30 dakika kullanmayı, motorun 10 dakikadan kısa çalıştığı yolculukları azaltmayı ve uzun süre rölantide beklememeyi öneriyor. ADAC, motor yağının filtrede rejenerasyonla yakılamayan kalıntı bıraktığını hatırlatıyor ve üreticinin şart koştuğu düşük küllü (low-ash) yağ spesifikasyonuna uyulmasını öneriyor. İhmal pahalıya patlayabiliyor: ADAC'a göre Almanya'da DPF değişimi modele göre 1.000–3.000 euro tutuyor.
Kızdırma bujisi ve akü: Soğuk çalıştırma
Dizel motorda buji yok; yakıt, sıkıştırılarak ısınan havanın içinde kendiliğinden tutuşuyor. Motor soğukken bu ısı yetmeyebileceği için kızdırma bujileri marştan önce yanma odalarını ısıtıyor.
- Kızdırma bujisi üreticisi BorgWarner'a göre kendi bujilerinde ön ısıtma yaklaşık 2–7 saniye sürüyor ve motor −30 °C'de bile güvenilir şekilde çalışabiliyor.
- Aynı kaynağa göre bujiler motor çalıştıktan sonra da yaklaşık 3 dakika ısıtmaya devam ediyor. Bu ard ısıtma, soğuk çalıştırmadaki vuruntu sesini ve egzoz dumanındaki bulanıklığı azaltıyor.
Doğru çalıştırma: Kia'nın kullanım kılavuzu, dizel araçta kontağı açıp kızdırma lambasının sönmesini beklemeyi, lamba sönünce marşa basmayı ve marşı en fazla 10 saniye tutmayı söylüyor. Motor çalışmazsa kontağı kapatıp 10 saniye bekleyin ve ön ısıtmayı tekrarlayın. Soğuk motoru çalıştırırken gaz pedalına basmayın.
Soğukta uzun marş, ilk dakikalarda titreme ve beyaz duman bujilerden birinin çalışmadığını gösterebiliyor. Belirtileri ve lambanın anlamını kızdırma lambası rehberimizde anlattık. Kızdırma devresiyle ilgili arıza kodu: P0380.
Akü: Kızdırma ve marş için gereken enerji aküden geliyor ve akü soğukta zayıflıyor. Akü üreticisi VARTA'ya göre 20 °C ideal kabul edilirse kimyasal tepkime hızı 10 °C'de yarıya, donma noktasında dörtte bire iniyor. VARTA, yazın sıcakta yıpranan bir akünün bunu ancak motorun daha fazla enerji istediği ilk soğuk sabahta belli ettiğini de ekliyor. Akünün gerilimini nasıl ölçeceğinizi ve ne zaman değiştirmeniz gerektiğini kış bakımı yazımızda ayrıntılı anlattık. Araç P0562 – sistem voltajı düşük kodu kaydettiyse aküyü ve şarj sistemini kontrol ettirin.
Motoru rölantide ısıtmak gerekir mi?
Hayır. ADAC'ın ölçümü bunu net gösteriyor: −10 °C'de dört dakika rölantide çalışan motorun yağı yalnızca −7 °C'ye ulaşıyor, kaloriferden yaklaşık 13 °C'lik ılık bir hava geliyor ve bu sürede yaklaşık 0,1 litre yakıt yanıyor. ADAC'a göre motor durduğu yerde çok daha geç ısınıyor; soğuk ve koyu yağla geçen süre uzadıkça sürtünme ve aşınma da artıyor. Almanya'da motoru durduğu yerde ısıtmak trafik kurallarına göre yasak; ADAC cezayı 80 euro olarak veriyor. Türkiye'de buna karşılık gelen genel bir kural doğrulayamadık.
Üreticiler de aynı yönde öneride bulunuyor:
- Kia'nın kılavuzu, araç dururken motorun ısınmasını beklememeyi ve orta devirlerde, sert hızlanma ve yavaşlamalardan kaçınarak yola çıkmayı öneriyor. Turbolu motorda, soğuk çalıştırmadan sonra turbonun yağlanması için birkaç saniye rölantide beklemeyi; yoğun yüklü ya da yüksek hızlı bir sürüşten sonra da motoru kapatmadan önce yaklaşık bir dakika rölantide çalıştırmayı istiyor.
- Toyota, DPF'yi korumak için de uzun süre rölantide beklememeyi öneriyor.
Pratikte: Camlarınızı tamamen temizleyip görüşü açtıktan sonra motoru çalıştırın, birkaç saniye bekleyin ve sakin bir sürüşle yola çıkın. Motor ısınana kadar yüksek devirden ve sert hızlanmadan kaçının.
Kış kontrol listesi
| Konu | Ne yapmalı? | Neden? |
|---|---|---|
| Motorin | Soğuklar başlamadan depoyu kışlık motorinle doldurun; doğuda soğuk dalgalarında aracı korunaklı ya da kapalı alana park edin | Kışlık motorinin SFTN sınırı −15 °C; Kars ve Erzurum'da gece sıcaklıkları bunun altına inebiliyor |
| Yakıt filtresi | Bakım aralığında değiştirin, filtre ısıtıcısını kontrol ettirin | Parafin ilk olarak filtreyi tıkıyor |
| Benzin, gazyağı, katkı | Benzin ve gazyağı asla; katkıyı yalnızca üretici onayıyla ve jelleşmeden önce kullanın | Yüksek basınç pompası ve enjektörler zarar görebiliyor |
| AdBlue | Seviyeyi izleyin; −11 °C'nin altında dolumu ılık yerde yapın; su ya da katkı eklemeyin | Biterse motor yeniden çalışmıyor; seyreltme SCR'ye zarar veriyor |
| DPF | Düzenli olarak 20–30 dakikalık yol sürüşü yapın; lamba yanarsa kılavuzdaki rejenerasyon sürüşünü uygulayın | Kısa yolda rejenerasyon yarıda kalıyor |
| Motor yağı | Seviyeyi düzenli kontrol edin; kendiliğinden yükseliyorsa servise gidin | Yakıt karışması yağlamayı bozuyor |
| Kızdırma bujileri | Lamba sönmeden marşa basmayın; uzun marş ve beyaz dumanda test ettirin | Arızalı buji soğukta çalıştırmayı zorlaştırıyor |
| Akü | Yaşına bakın, gerilimini ve marş performansını kontrol ettirin | Soğukta akünün verebildiği güç düşüyor |
| Isınma | Rölantide beklemeyin; birkaç saniye sonra sakin sürüşle yola çıkın | Motor yolda daha hızlı ısınıyor, aşınma azalıyor |
Dizel bir aracın modele özgü sorunlarına örnek olarak Ford Focus 3 TDCi'de volan yanması yazımıza da göz atabilirsiniz. Gösterge panelindeki diğer ışıkların anlamı için arıza uyarı ışıkları rehberimize, kodlar için OBD arıza kodları sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Motorin kaç derecede donar?
Tek bir donma derecesi yok. Motorin, içindeki parafin kristalleştiğinde bulanıklaşır ve filtreyi tıkar. Tüpraş'ın spesifikasyonuna göre kış tipi (Tip E) motorinin soğuk filtre tıkanma noktası en çok −15 °C, yaz tipi (Tip A) motorininki en çok +5 °C. Laboratuvar değeri araçtaki duruma birebir uymadığı için sorun daha ılık bir sıcaklıkta da başlayabilir.
Türkiye'de kışlık motorin ne zaman satılıyor?
Tüpraş'ın güncel ürün spesifikasyonuna göre kış tipi motorin 1 Kasım – 31 Mart arasında, ±15 gün esneklikle satılıyor. Bölgeye göre farklı bir sınıf uygulandığını gösteren resmî bir belge bulamadık.
Motorine benzin konur mu?
Hayır. ADAC ve araç üreticileri, modern dizellerde motorine benzin ya da gazyağı eklenmesine karşı uyarıyor; benzin yakıtın yağlayıcılığını düşürüyor ve yüksek basınç pompasına zarar verebiliyor.
AdBlue donarsa bozulur mu?
Hayır. AdBlue yaklaşık −11 °C'de donuyor ama ADAC ve BASF'a göre çözüldükten sonra kalite kaybı olmadan kullanılabiliyor. Araçtaki AdBlue deposu ve hatları ısıtmalı. Donmayı önlemek için içine su ya da katkı eklemeyin.
DPF lambası yanarken araç kullanılır mı?
Lamba tek başına yanıyorsa çoğu üretici kısa süre içinde bir rejenerasyon sürüşü yapmanızı öneriyor. Volkswagen'in tarifi en az 15 dakika, en az 60 km/s ve 1.800–2.500 d/dk. Lamba sönmüyorsa, başka lambalar da yanıyorsa ya da güç kaybı varsa uzun süre sürmeden servise gidin. Kendi aracınızın kılavuzundaki talimat önceliklidir.
Dizel motoru rölantide ısıtmak gerekir mi?
Hayır. ADAC'ın ölçümüne göre motor rölantide çok yavaş ısınıyor. Üreticiler birkaç saniye bekleyip orta devirlerde sakin bir sürüşle yola çıkmayı öneriyor.
Kaynaklar
- Tüpraş: Motorin ürün spesifikasyonu (TPR.YPG.ÜSP.0403, Rev. 22, Haziran 2026, PDF)
- Resmî Gazete, 07.08.2009: Motorin Türlerine İlişkin Teknik Düzenleme Tebliği (Akaryakıt Seri No: 15)
- Resmî Gazete, 07.08.2009: Tebliğ eki, TS 3082 EN 590 (Eylül 2005) iklim sınıfları ve Türkiye notu (PDF)
- Bloomberg HT, 23.05.2026: EPDK'nın motorin teknik düzenlemesi değişikliği (TS EN 590 Aralık 2025)
- DieselNet: EN 590 iklim sınıfları
- DieselNet: Dizel yakıtın düşük sıcaklık özellikleri (bulanma noktası, akış iyileştiriciler)
- OELCHECK: Soğuk filtre tıkanma noktası (CFPP)
- MGM resmî istatistikler: Kars, Erzurum, Sivas, Ankara, İstanbul
- ADAC: Winterdiesel (08.01.2026)
- ADAC basın bülteni: Minusgrade können Diesel zu schaffen machen (12.02.2021)
- ÖAMTC: Soğukta doğru kışlık motorin (basın bülteni)
- Mazda kullanım kılavuzu: Yakıt gereksinimleri (SKYACTIV-D 2.2)
- Liqui Moly basın bülteni: Soğukta motorin akışı (28.02.2018)
- Opet: Farklılaştırılmış motorin ürünleri, Eco Force (PDF)
- Petrol Ofisi: Akaryakıt sıkça sorulan sorular
- ADAC: AdBlue kaufen, tanken und nachfüllen (30.09.2026)
- ADAC: SCR sistemi ve AdBlue (18.03.2025)
- BASF: AdBlue
- Mazda kullanım kılavuzu: AdBlue dolumu
- ADAC: Dizel partikül filtresi (09.09.2025)
- ADAC: Motor yağı rehberi, yağ incelmesi (11.02.2025)
- Toyota UK: DPF rejenerasyonu (19.04.2022)
- Volkswagen UK: Dizel partikül filtresi uyarı lambası
- BorgWarner: Çelik kızdırma bujileri
- Kia kullanım kılavuzu: Motoru çalıştırma
- VARTA: Sıcaklığın akülere etkisi
- ADAC: Motor warmlaufen lassen (30.10.2026)